Anestezi

Merak edilen sorular ve yanıtları

Günümüzde tıp bilimindeki ilerlemelerle, anestezi biliminde büyük aşamalar kaydedildi. Anestezi bilimiyle ilgili hastalar yeterince bilgi sahibi olmadıklarında, ameliyattan çok anestezisinden korkarlar. Oysa anestezi, hastalara güvenli ve konforlu bir ameliyat sağlamak için verilir. Anesteziden duyulan korkunun giderilmesi hastaların bu konuda yeterli bilgi sahibi olmasıyla mümkündür. Bu amaçla, konuyla ilgili yazı hazırladık.

Yazıda yanıt verilen sorular şunlar:

• Anestezi nedir?
• Anestezi öncesi değerlendirme nedir?
• Anestezi öncesi değerlendirmede hangi testler yapılır?
• Anestezi odasında neler vardır?
• Anestezi sırasında nasıl bir takip yapılır?
• Anestezi yöntemleri nelerdir?
• Anestezi yöntemi nasıl seçilir?
• Genel anestezi nedir?
• Spinal ve epidural anestezi nedir?
• Sinir bloğu anestezisi nedir?
• Lokal anestezi nedir?

Anestezi nedir?

Anestezi, ağrısız ve güvenli bir ameliyat için kişinin çeşitli ilaçlar yardımıyla ağrı duymasının önlenmesidir. Anestezi, hem ameliyat sırasında kişinin ağrı duymasını engeller hem de ameliyatı yapan cerraha uygun çalışabileceği bir ortam yaratır. Günümüzde modern anestezi teknikleriyle hastalar çok az riskle konforlu şekilde ameliyat olabiliyor. Anestezinin, anestezi uzmanı doktor tarafından verilmesi gerekir.

Anestezi öncesi değerlendirme nedir?

Anestezi uygulanması öncesinde anestezi uzmanı doktor hastayla tanışır ve hastanın sağlık durumuyla ilgili değerlendirmeler yapar. Bu değerlendirme şu başlıkları kapsar: hastanın genel sağlık durumu, varsa hastalıklarıyla ilgili bilgi, alerji durumu, ilaç alerjileri, ilaç kullanımı ve daha önce geçirdiği ameliyatlar, bu ameliyatlar sırasında kullanılan cerrahi yöntem ve anestezi tekniğiyle ilgili bilgi. Ameliyatın ve hastanın güvenliği için hastanın sağlık durumu çok önemlidir. Gerekirse, ameliyat öncesi var olan hastalıklar gözden geçirilir, ameliyata engel teşkil edip etmedikleri araştırılır, tedavi yeniden düzenlenir. Kişinin önceden bilinen bir alerjisi varsa bunun anestezi doktoruna belirtilmesi gerekir. Özellikle ilaç alerjilerinin bilinmesi bu ilaçların ameliyat sırasında kullanılmasını ve olası bir alerjiye bağlı gelişebilecek sorunları önler. Kullanılan bazı ilaçlar kanamaya ya da anestezide kullanılan ilaçlarla etkileşerek istenmeyen durumlara neden olabilir. Bu nedenle kullanılan bu tür ilaçların bilinmesi, gerekirse ameliyattan önce anestezi doktoru kontrolünde kesilmesi önemlidir. Daha önceki ameliyat ve anestezi tecrübesi de bilinmelidir ve öncesinde karşılaşılan zorlukların tekrar edebileceği riskine karşı hazırlıklı olunmalıdır.

Anestezi öncesi değerlendirmede hangi testler yapılır?

Anestezi değerlendirmesinde: akciğer filmi, elektrokardiyografi (genellikle 40 yaşından büyük hastalarda istenir), kan sayımı, karaciğer ve böbrek fonksiyon testleri, öncelikle istenen tanı testleridir. Anestezi doktoru başka tetkikler de isteyebilir. Ameliyat öncesi çekilen akciğer filmi ve elektrokardiyogram ile akciğer ve kalple ilgili kabaca bir fikir edinilir. Ancak hastada kronik bronşit, astım gibi bir akciğer hastalığı varsa solunum fonksiyon testi gibi bir ek test ya da kalple ilgili bir bozukluk varsa ekokardiyografi gibi kalbin fonksiyonlarını daha net gösteren ek testler gerekebilir. Kan sayımında hastada kansızlık olduğu tespit edilirse ameliyat öncesi düzeltilir, ameliyat sırasında olası bir kanama söz konusu ise hasta için torba kan hazırlanır. Hastanın ameliyat öncesi kan grubunun da bilinmesi gerekir. Anestezi ilaçlarının bir kısmının karaciğer ve böbreğe yan etkileri olabilir. Bu nedenle anestezi öncesi karaciğer ve böbrek fonksiyon testleriyle bu organlar değerlendirilmeli, herhangi bir bozukluk durumunda bununla ilgili önlemler alınmalıdır. Anestezi öncesi yapılan görüşme, fizik muayene ve testlerle her hasta için ameliyat riski belirlenir. Ameliyat ve hastanın güvenliği için riski artıran faktörler düzeltilir.

Anestezi odasında neler vardır?

Ameliyathanede anestezi için ayrılan bölümde anesteziyle ilgili bazı araç ve gereçler bulunur. Bunlardan birisi anestezi makinesidir. Anestezi vermek amacıyla hastanın bilincini ve solunumunu durduran ilaçlar kullanılır. Hastanın bilinci ve solunumu kaybolduktan sonra, hayati fonksiyonların sürdürülmesi için anestezi makinesiyle hasta yapay olarak solutulur. Bu makine yardımıyla hastaya oksijen ve anestezinin devamını sağlayan uyutucu gazlar verilir. Solunumun sağlanması için hastanın ağzından nefes borusuna bir tüp yerleştirilir. Bu olaya “entübasyon” denilir. Anestezi araçlarından diğeri de ilaçlardır. Anestezi sağlanması için hastaya çeşitli ilaçlar verilir. Bu ilaçlar hastanın toplardamarlarından birine yerleştirilen musluklu bir iğne yolu ile dolaşıma karışır. Bu ilaçlarla hasta bilincini kaybeder, ağrı duyusu ortadan kaldırılır, ameliyatın rahatça uygulanabilmesi için karın kaslarının gevşemesi sağlanır.

Anestezi sırasında nasıl bir takip yapılır?

Hasta ameliyathaneye alındığında göğüs cildine elektrotlar yerleştirilir. Böylece ekrandan kalp atışları ve ritmi kontrol edilir. Kola yerleştirilen bir manşon sayesinde kan basıncı takip edilir. Tırnak yatağına yerleştirilen hassas bir alet sayesinde kandaki oksijen miktarı takip edilebilir. Bazı gelişmiş aletler sayesinde kandaki karbondioksit miktarı da ölçülebilir.
Ameliyat boyunca kalp atımı, ritmi, kan basıncı, kandaki oksijen miktarı anestezi doktoru tarafından yakın bir şekilde izlenerek, bu parametrelerde gelişebilecek değişikliklere ilaçlarla anında müdahale edilebilir. Böylece güvenli bir anestezi sağlanır.

Anestezi yöntemleri nelerdir?

Anestezi yöntemleri, genel anestezi, spinal anestezi, epidural anestezi, sinir bloğu anestezisi ve lokal anesteziden oluşur.

Anestezi yöntemi nasıl seçilir?

Anestezi yöntemi anestezi doktoru tarafından, hastanın genel sağlık durumu, hastalıkları ve ameliyat yeri göz önünde bulundurularak belirlenir. Örneğin genel anestezi alması sakıncalı ve akciğer hastalığı olan hastada bir diz ameliyatı yapılacaksa, bu ameliyatta belden aşağısının uyuşmasıyla sağlanan spinal anestezi yöntemi kullanılır. Ameliyat öncesi anestezi yöntemi belirlendikten sonra hasta bu konuda bilgilendirilmeli ve olası riskler hastaya anlatılmalıdır.

Genel anestezi nedir?

Genel anestezi bilincin ilaçlar yardımıyla ortadan kaldırıldığı ve tüm vücudun anestezi etkisinde olduğu anestezi yöntemidir. Genel anestezide, başlangıç olarak damardan verilen bir ilaç yardımıyla bilinç kaybolur. Daha sonra hastanın ağzından nefes borusuna bir tüp yerleştirilir. Bu tüp sayesinde anestezi makinesinden, oksijen ve diğer anestezi yapıcı gazlar akciğerlerden kan dolaşımına geçerek anestezi durumunun devamını sağlar. Ayrıca hastaya damardan ağrı kesici ilaçlar verilerek hastanın ağrı duyması önlenir. Ameliyat sonunda makineden anestezik gazların verilmesi sonlandırılır, hastanın bilinci ve solunumu geri dönünce nefes borusundaki tüp çıkarılır. Bu tür anestezi yöntemi, geniş alanları kapsayan ameliyatlar, beyin ameliyatları, karın ameliyatları ve kalp ameliyatları gibi ameliyatlarda uygulanır.

Spinal ve epidural anestezi nedir?

Spinal ve epidural anestezi son yıllarda yaygınlaşan iki anestezi yöntemidir. Bu yöntemlerden genel cerrahinin bazı ameliyatları, kadın-doğum cerrahisi ve ortopedik cerrahide sıkça yaralanılır. Epidural anestezi sayesinde ameliyat sonrası ağrı kontrolü sağlanır. Spinal ve epidural anestezi, bel bölgesinde omurilik sinirlerinin geçtiği kanala anestezik maddeler verilerek yapılır. Anestezi, iğne yapılan seviyenin iki üç omur üzerinden başlayarak ayak parmaklarına kadar yayılır. Bu tür anestezi ağrısız doğum ve sezeryan gibi kadın-doğum ameliyatlarında, fıtık, apandisit gibi genel cerrahi ameliyatlarında ve bacaklardaki ortopedi ameliyatlarında tercih edilir. Bu tür anestezi yönteminde bilinç kaybı olmaz. Hastanın şuuru açıktır, ancak anestezi yapılan bölgede ağrı olmaz. Epidural anestezide omurilik kanalından küçük bir kateter yerleştirilerek bu bölgede bırakılır. Ameliyat sonrasında bir iki gün bu kateter ile ağrı kesici maddeler verilerek ameliyat sonrası ağrılar önlenebilir. Ayrıca bu yöntem, genel anestezide kullanılan ilaçların risk yarattığı kalp rahatsızlığı olanlarda, cerrahi yapılacak bölge uygunsa tercih edilebilir.

Sinir bloğu anestezisi nedir?

Özellikle kol ve bacak cerrahisinde bu bölgeye giden sinirler uyuşturularak o bölgenin ağrısız cerrahisi sağlanabilir. Örneğin, el cerrahisinde kolun ana sinirinin koltuk altından girilerek bir iğneyle uyuşturulur.

Lokal anestezi nedir?

Lokal anestezi, özellikle küçük alanlarda yapılan cerrahi girişimlerde tercih edilir. Burada sadece girişim yapılacak bölge uyuşturulur, hastanın bilinci yerindedir. Lokal anestetik madde bir enjektör yardımıyla cerrahi yapılacak alanın çevresine enjekte edilir ve buradaki sinir alanları uyuşturulur. Buna “infiltrasyon anestezisi” de denilir. 3-5 dakika beklendikten sonra cerrahi girişim yapılabilir. Bu yöntem abse boşaltılması, küçük cilt kesilerinin dikişle kapatılması gibi durumlarda tercih edilir. Kullanılan anestezik maddenin özelliklerine göre belirli bir süre sonra anestezinin etkisi geçer. Lokal anestezik maddelerin sprey şeklinde ya da krem şeklinde olan formları da vardır. Burada vücuda bir enjektörle ya da başka bir şekilde girilmeksizin gerekli bölge yüzeyden uyuşturulur. Buna “topikal anestezi” de denilir. Bunlar anestezi yapılacak bölgeye birkaç dakika öncesinde uygulandıklarında iğne acısının duyulmasını da engeller. Kateter takılmasından önce, kan alınmasından önce de kullanılabilir. Sprey şeklindeki lokal anestezik maddelerden ayrıca endoskopi ya da bronkoskopi sırasında boğazın uyuşması için de yararlanılır.

Londra

33,48 GBP

New York

51,01 ABD

Stockholm

376,50 SEK

farkli uzmanlik alanlarina iliskin linkler 08.Eyl.2010 12:02 GMT